Normitsu Onishi’nin haberi

Gigira Laitebo adını taşıyan bu efsaneye göre, yerin altında bir ateş yanar ve bu ateş, toprağı çubuklarla deşen insanlar tarafından canlı tutulur.

Maliye Bakanı Peter O’Neill, efsanedeki ateşin sonunda “dünyayı aydınlatacağını” ifade ediyor. “Projenin geliştirilmesi ve uluslararası pazarlara açılması bir bakıma bu efsanenin gerçekleştirilmesidir” diyor.

Fakat bütün efsaneler gibi bu da yoruma açık. Nitekim Katolik cemaatten bir grup insan, geçtiğimiz günlerdeki bir Pazar ayininde de aynı şeyi dile getiriyordu.

38 yaşındaki John Hamule, “Ülkenize gelen yabancılara yiyeceğinizi ve içeceğinizi verirsiniz, ama ateşinizi değil. Eğer ateşinizi verirseniz yurdunuz yok olur” diyor.

ExxonMobil’in 2014′te, 720 kilometrelik bir boru hattıyla doğalgazı taşımaya başlaması planlanıyor. Bu doğalgaz Japonya, Çin ve öbür Uzakdoğu pazarlarına nakledilecek.

Projenin otuz yıllık süreçte 30 milyar dolarlık bir gelir getirmesi bekleniyor. Fakat Papua Yeni Gine kamu yolsuzluklarıyla kuşatılmış, karmaşık bir toprak mülkiyet sistemiyle altüst olmuş bir ülke.

Ve kaynak zengini olan yoksul ülkeleri daha da büyük yoksulluğa iten çelişkilerle nasıl başa çıkacağı bilinmiyor. Batının en zengin şirketleri, dünyanın en yoksul köşelerinde doğal kaynak aramaya alışkın.

Fakat ExxonMobil’le başa çıkmaya bu kadar hazırlıksız olan başka bir bölge herhalde az bulunur. Dünyanın en yoksul ülkelerinden birinin en yoksul bölgesi olan Southern Highlands, 1930′lara kadar Batılılarca keşfedilmemişti bile.

Burada toprak, kadın ve domuz (çeyizde ve anlaşmazlıkların giderilmesinde kullanılan domuz, bu bölgede zenginliğin önemli bir göstergesi) için sonu gelmez kabile savaşları sürdürülür.

Fakat bu savaşlar, yörede yetiştirilen hintkenevirine karşılık olarak hemen batıdaki Endonezya’dan yasadışı bir şekilde getirilen ateşli silahlar nedeniyle son on yılda iyice ölümcül bir hale geldi.

Bölgenin önde gelenleriyse devletin neredeyse var olmadığı, yolu, elektriği, su tesisatı, bankası ve postanesi olmayan bu topraklara giderek daha çok silahın girmesinden rahatsız.

Onlar doğalgaz projesinin beklentileri karşılamayacağından, yeni kuşağın öfkesini ExxonMobil’den çıkaracağından kaygı duyuyor.

Nitekim bazı inşaat sahalarındaki ExxonMobil müteahhitleri öfkeli arazi sahipleri nedeniyle işlerini geçici olarak durdurdu.

Yerel işadamları da ihalelere açık tehditlerle giriyor. Komo’da bir atık yönetim ihalesine teklif veren şirket sahibi 34 yaşındaki Robin Tuna, “Dışarıdan gelen bir şirket ihaleyi kazansa bile hiçbir güç onu Komo’ya sokamaz” diyor.

ExxonMobil’in karşılaştığı zorluklardan bir başkası da Papua Yeni Gine’deki toprak mülkiyet sistemi.

Ülke topraklarının yüzde 97′si geleneksel arazi sahiplerinin, yani daha çok yerlilerin denetiminde. Onların mirasla sahip oldukları bu araziler hep küçük parseller halinde.

Bir başka deyişle, doğalgazın çıkarılacağı veya nakledileceği topraklar 60 bin parçaya bölünmüş durumda. Hükümet gelirlerin nasıl paylaşılacağını belirlemek ve toprak sahiplerinin rızasını almak için geçen yıl bir toplantı düzenledi ve 3 bin kişiyi davet etti.

İstenmeyen misafirleri savuşturmak için toplantı bir adada yapıldı. Fakat Southern Highlands Valisi Anderson Agiru’nun açıkladığına göre, 2 bin davetsiz toprak sahibi uçakla yine de buraya akın etti. Ve yedi gün sürmesi planlanan toplantı altı haftada ancak sona erdi.

Üstelik binlerce kişi, pastadan pay alabilmek için ülkenin başkenti Port Mortesby’ye toplandı. ExxonMobil yetkilileri röportaj vermeye yanaşmadılar. Şirket, bir e-postada, “projeden ve ülkedeki varlığından uzun vadeli ekonomik ve sosyal yararlar sunmayı hedeflediğini” belirtiyor.

Fakat Southern Highlands vilayetinde olumlu gelişmeler de var. Örneğin, geçtiğimiz aylarda ExxonMobil projesinin bir parçası olarak başlatılan inşaat faaliyetleri dolayısıyla polis uzun bir aradan sonra tekrar bölgeye döndü.

Tari’de de (doğalgaz yataklarına yakın en büyük yerleşim yeri olan bu kasaba, çitle yeni kapatılmış bir uçak pistinin çevresindeki küçük binalardan ibaret) kabile savaşları yerini yeni ticari girişimlere bıraktı House-Kai adında gelişen bir tavuk lokantasının sahibi 37 yaşındaki Peter Muli, “İki yıl önce kimse Tari’ye gelmeye cesaret edemezdi” diyor. Doğalgaz ihracatının başlamasına birkaç yıl kala, yöreye küçük miktarda para akmaya başladı. Fakat aynı para, Katolik cemaatin rahiplerini de endişelendiriyor.

Papua Yeni Gineli Peder Paul Patlo, “Buradaki insanlar öyle bir paraya hazır değiller” diyor. Peder, 120 bin doları saçıp savuran bir köyün kabile şefiyle ilgili olarak cemaatini toplayarak uyarmış.

Kili adlı köyün yetmişlik şefi Hamon Matipe, paranın çoğunu 10 karısı arasında bölüştürdüğünü belirtiyor. Fakat 20 bin dolara 48 domuz almayı da ihmal etmemiş. Ve 30 domuzluk rayicin üstüne çıkan bu çeyizle 15 yaşında bir gelin almış.

Sonra da 800 dolara 15 kasa bira alarak köyden 30 erkekle kutlama yapmış. Matipe, “Paranın hepsi bitti. Ama ExxonMobil şirketinin burada olmasından dolayı çok mutluyum. Eskiden hiçbir şeyim yoktu. Ama para geldiği için domuz alıp tekrar evlenebildim” diyor.

The new yorkk times

Paylaş / Yolla

Popularity: 3% [?]